«باد افغانی» دگرباره مهمان تاجیکستان شد

همه‌ساله یک یا دو مراتبه خاک‌باریشی( بارش خاک) برخی از قسمت‌های تاجیکستان را فرا می‌گیرد، که مردم محل آن را“باد افغانی”می‌خوانند.

این عبارت بافته قدیمی‌هاست، که از جغرافیا فقط همسایگان نزدیک خود را می‌شناختند و به‌تجهیزات معاصر هواسنجی دسترسی نداشتند.

از شب ۱۷تا ۲۱اکتبر سال روان“باد افغانی”دگرباره“مهمان” تاجیکستان شد و تفصیلات آن را، که چه اتفاق افتاد، در گزارش نورنگیز رستم، همکار رادیو“آسیای میانه”در دوشنبه می‌شنویم:

خاک‌باریشی، که در تاجیکستان“باد افغانی”نامیده می‌شود، حکمرانی سه‌روزه‌اش را به‌پایان رساند.
جمیله بیدولایوه، سردار مرکزهواشناسی تاجیکستان، به‌رادیو“آسیای میانه”می‌گوید، خاک‌باریش از جنوب و جنوب و غرب برخواسته، سرعت باد به ۲۴متر در یک‌ثانیه می‌رسید.
“خاک‌باریشی، که عمدتاً از جانب شمال افغانستان آمد، باشدت به‌شهر دوشنبه، حتا درواز قدرت حرکت این مسه‌هوای(ماسه هوایی) خاک و چنگ‌آلود( گرد آلود)  نهایت زیاد بود و با اتفاق بادهای سخت آن به دوری‌های ۳۰۰ – ۴۰۰کیلومتر رسید”.
شب ۱۷ به ۱۸ اکتبر در ولایت‌های ختلان و نواحی تابع مرکز یک باد سخت خاک‌آلودی برخاست، که تا صبح منازل و موترهای مردم، برگ درختان و رستنی‌ها را خاک‌پوش کرد و ارتش روبنده و پاک‌کاران را خیلی بروقت به‌کوچه‌ها کشید.
سامان، یک راننده ساکن دوشنبه می‌گوید، صبح وقتی به‌کوچه برآمد، ماشین‌‌اش را آغوشته چنگ و خاک دید.

وی گفت، مجبور بود ماشین‌اش را در نزد خانه‌اش به‌ترتیب درٖآرد، زیرا با چنین‌حال نمی‌توانست، حتا، تا ماشین‌شوی رود. او قریب یک‌ساعت با کمک برادرش ماشین‌اش را شست و به‌راه برآمد.

اما در کوچه منظره دیگر پیش آمد. وی می‌گوید: “وقتی راه برآمدم، دوری را نمی‌شد دید. یک هوای خیلی تیره و دلگیرکننده بود ”.
کمیته حالت‌های فوق‌العاده، و وزارت تندرستی تاجیکستان به‌درخواست“آسیای میانه”در مورد خسارات“باد افغانی”اطلاعی ارایه نکردند.

یکی از مسوولان می‌گوید، از بس‌که این یک حادثه طبیعی و همیشه‌گی در تاجیکستان است، هیچ‌گاه مورد توجه نهادهای مسوول قرار نداشته است، اما وی افزود، همیشه به مردم مراجعت می‌کنند، که مواظب حال خود باشند.
“باد افغانی”به‌جز این که خیسارات مادی می‌آرد، قبل از همه گریبان آنهای را می‌گیرد، که به مریضی‌های مختلف گرفتارند.

حکیمه احمداوه، سرموتخسیس وزارت تندرستی تاجیکستان، می‌گوید، در این شبانه‌روز تعداد موراجیین به‌مراکز سلامتی شهر و ولایت‌هایی، که در پنجه خاک‌باریش هستند، زیاد می‌شود:
“خصوصاً، آنهایی، که بیماری راه نفس-استمه برانخیلی، برانخیت، زاب، الّیرگیه، پالیناز و عوارضی در شش و دل دارند، از خاک‌باریش ضرر می‌بینند. خاک‌باریش خروج این بیماری‌ها را زیاد می‌کند
خانم احمداوه، به مریضانی، که از خاک‌باریش یا“باد افغانی”اذیت می‌کشند، مصلحت می‌دهد، که در زمان حکومت آن از خانه بیرون نشده، زیاد آب نوشند.
اما این مصلحت به درد فضیلت، یک دانشجویی، که از مریضی دل اذیت می‌کشد، نمی‌خورد. وی، که عوارضی در دل دارد، می‌گوید: “من بدون دهن‌پوش نمی‌توانم به‌بیرون برایم. حتا از هوای ابری دلگیر می‌شوم. از بس که باید به‌دانشگاه و پس از آن به کار روم، مجبورم این عذاب را تحمل کنم ”.
خاک‌باریشی، که همه‌ساله مردم تاجیکستان را به‌مشکل دچار می‌آرد، معمولاً زمان تبدل هوا از سردی به‌گرمی و از گرمی به‌سردی مشاهده می‌شود.

عامل دیگری، که به‌خیزیش آن مساعدت می‌کند، عدم طولانی باران و خشکسالی است. خاک‌باریش قبلی در جنوب و مرکز تاجیکستان ماه می اتفاق افتاده بود.
اما چرا“باد افغانی؟ ” متخصصان هواشناسی می‌گویند، این عباره مردمی است و ریشه در آن دارد، که همیشه باد از سوی شمال افغانستان می‌خیزد.

اما در اصل“باد افغانی”در بیابان‌های ایران و ترکمنستان و ازبکستان نیز شکل گرفته، تمام منطقه را فرا می‌گیرد و حتا، تا بدخشان، بلندی‌های ۲ تا ۳هزار کیلومتر از سطح بهر می‌رسد.
طبق اطلاعی مرکز هواشناسی تاجیکستان، طولانی‌ترین و شدیدترین“باد افغانی”سال ۱۹۷۱“مهمان”- ا دوشنبه شده‌بود، که ۲۱روز ایستاد و سرعتش ۱۰۰متر در یک ثانیه بود.

نورنگیز رستم،
رادیو آسیای میانه،
دوشنبه

گذاشتن یک پاسخ